Suðurfjarðavegur er ekki bara vegur á milli byggðarlaga. Hann er hluti af þjóðvegi 1, burðarás í daglegu lífi íbúa og lykiltenging fyrir verðmætasköpun þjóðarbúsins.
Samt hefur hann árum saman verið metinn hættulegasti vegarkafli landsins. Honum er ekki flýtt í núverandi drögum að samgönguáætlun, heldur er lengt í framkvæmdartímanum. Samkvæmt EuroRAP-greiningum hefur kaflinn milli Fáskrúðsfjarðar og Breiðdalsvíkur ítrekað verið skilgreindur sem áhættumesti vegarkafli Íslands EuroRAP metur ekki einfaldlega fjölda slysa heldur áhættu miðað við umferðarmagn og alvarleika slysa. Því er hér um kerfisbundið öryggisvandamál að ræða ekki tilviljanakennda atburði.
Óásættanlegt ástand á þjóðvegi 1
Í umsögn Fjarðabyggðar til Alþingis er Suðufjarðarvegur skilgreindur sem eitt brýnasta samgöngumál sveitarfélagsins og fjórðungsins alls.
Vegurinn er:
- mjór og hlykkjóttur
- með fjölmörgum blindhæðum
- með fjórum einbreiðum brúm á þjóðvegi 1
- með þungatakmörkunum á lykilbrúm, m.a. yfir Sléttuá
Bundið slitlag var lagt á veginn árið 1988 til bráðabirgða. Sú „bráðabirgðalausn“ stendur enn, tæpum fjórum áratugum síðar. Þetta er einfaldlega ekki ásættanlegt þegar um er að ræða hringveg landsins.
Daglegt öryggi íbúa
Fyrir okkur sem búum á Suðurfjörðum er þetta ekki fræðileg umræða.
Þessi vegur er:
- skólaakstur barna milli byggðarkjarna
- daglegur vinnuakstur
- flutningsleið sjúkraflutninga
- tenging milli þjónustu- og atvinnukjarna sveitarfélagsins
Tvö byggðarlög á svæðinu hafa tekið þátt í verkefninu Brothættar byggðir. Meginniðurstaða í allri þeirri vinnu er að öruggar og áreiðanlegar samgöngur eru forsenda byggðafestu og raunverulegrar jöfnunar búsetuskilyrða.
Þjóðhagslegt mikilvægi – ekki bara byggðamál
Suðurfjarðavegur tengir:
- þrjár af fjórum stærstu fiskihöfnum landsins
- Mjóeyrarhöfn – eina stærstu útflutningshöfn Íslands
- öflugan sjávarútveg og vinnslu
- stóran hluta útflutningsverðmæta þjóðarinnar
Þetta er ekki einungis hagsmunamál Fjarðabyggðar. Þetta er innviður sem þjónar þjóðarbúinu öllu. Þegar einbreið brú með þungatakmörkun stendur í vegi fyrir flutningi tækja og búnaðar er það ekki bara óþægindi, það er hindrun á verðmætasköpun.
Flýta þarf 1. áfanga – strax
Í umsögn Fjarðabyggðar gagnvart drögum að Samgönguáætlun er skýrt kveðið á um að ekkert standi í vegi fyrir því að hefja framkvæmdir við 1. áfanga Suðurfjarðavegar strax.
Forgangsröðun þarf að vera skýr:
- Ljúka verkhönnun tafarlaust
- Færa hringveginn í Reyðarfjarðarbotn
- Byggja nýjar brýr yfir Sléttuá og í botni Stöðvarfjarðar
- Endurnýja einbreiðar brýr samhliða
Með því fækka einbreiðum brúm á þjóðvegi 1 um fimm. Það eitt og sér er stórt öryggisskref.
Rannsókn Suðurfjarðaganga samhliða framkvæmdum
Á sama tíma og 1. áfangi fer í framkvæmd er bæði skynsamlegt og ábyrgðarfullt að hefja rannsóknir á gangnakostum Suðurfjarðaganga. Slík nálgun tryggir samfellu í skipulagi, dregur úr framtíðarkostnaði og styrkir heildarsýn á samgöngur á svæðinu.
Niðurstaða
Suðurfjarðavegur er:
- hættulegasti vegarkafli landsins samkvæmt alþjóðlegri greiningu
- lykilhluti þjóðvegar 1
- burðarás í daglegu lífi íbúa
- og innviður sem styður við stóran hluta útflutningsverðmæta þjóðarinnar
Þess vegna á 1. áfangi Suðurfjarðavegar ekki að bíða.
Sem íbúi á Stöðvarfirði og frambjóðandi í 6. sæti Sjálfstæðisflokksins í Fjarðabyggð tel ég að hér sé um skýrt forgangsmál að ræða. Þetta er öryggismál, byggðamál og þjóðhagslegt mál í senn.
Við eigum ekki að sætta okkur við að hættulegasti vegur landsins sé hluti af hringveginum.
Við eigum að hefja framkvæmdir. Strax.